Teknik Terimler Sözlüğü

Zayıf Akım Terimler Sözlüğü A-Z

Zayıf akım sektörü, sürekli gelişen teknolojisiyle birlikte geniş bir teknik terminoloji barındırır. Diyafon, CCTV, yangın algılama, akıllı ev ve data altyapı projelerinde doğru iletişim kurabilmek için temel terimlere hakim olmak şarttır. Aşağıda, Mersin Diyafonum olarak en sık karşılaştığımız 45+ teknik terimi A'dan Z'ye alfabetik sırayla açıklıyoruz. Bu sözlük, hem sektör profesyonelleri hem de sistem kurdurmak isteyen son kullanıcılar için bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

A Harfi

ANPR (Automatic Number Plate Recognition): Otomatik plaka tanıma sistemi. Araç plakasını kamera görüntüsünden optik karakter tanıma (OCR) ile okuyarak bariyer, kapı veya turnike kontrolü yapar.

Access Point (AP): Kablosuz erişim noktası. Wi-Fi sinyali yayarak kablosuz cihazların ağa bağlanmasını sağlayan cihaz.

Analog Kamera: Görüntüyü analog sinyal olarak (CVBS, HD-TVI, HD-CVI, AHD) ileten geleneksel güvenlik kamerası. Koaksiyel kablo ile DVR'a bağlanır.

AWG (American Wire Gauge): Kablo iletken çapını belirten Amerikan standardı. Sayı küçüldükçe iletken kalınlaşır (CAT6 tipik 23-24 AWG).

B Harfi

BYKHY: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. Türkiye'de binalarda yangın güvenliği ile ilgili tüm zorunlulukları tanımlayan yasal mevzuat.

Bant Genişliği (Bandwidth): Bir ağ bağlantısının saniyede taşıyabileceği maksimum veri miktarı. Mbps (Megabit/saniye) veya Gbps (Gigabit/saniye) cinsinden ölçülür.

BNC Konnektör: Koaksiyel kabloları sonlandırmak için kullanılan bayonet tipi konektör. Analog CCTV ve RF sistemlerinde yaygındır.

C Harfi

CAT5e / CAT6 / CAT6a / CAT7 / CAT8: Ethernet kablolama kategorileri. Sayı büyüdükçe frekans kapasitesi ve maksimum iletim hızı artar. CAT5e 1 Gbps, CAT6 10 Gbps (37 m), CAT6a 10 Gbps (100 m), CAT7 10 Gbps (100 m - S/FTP), CAT8 40 Gbps (30 m) destekler.

CCTV (Closed Circuit Television): Kapalı devre televizyon sistemi. Görüntülerin sınırlı sayıda izleyiciye iletildiği güvenlik kamerası altyapısı.

CVBS (Composite Video Baseband Signal): Geleneksel analog kamera sinyal formatı. 960H çözünürlüğe kadar destekler, günümüzde yerini HD over Coax ve IP sistemlere bırakmaktadır.

D Harfi

dB (Desibel): Sinyal gücü, ses şiddeti veya kazanç ölçümünde kullanılan logaritmik birim. Koaksiyel kablolarda dB/m cinsinden sinyal kaybı belirtilir.

DVR (Digital Video Recorder): Analog kameralardan gelen görüntüleri dijitale çevirip HDD'ye kaydeden cihaz. BNC girişleri bulunur.

Daisy Chain: Cihazların seri olarak birbirine bağlandığı topoloji. Bir cihaz çıkışı diğerinin girişine bağlanır.

dCSS (Digital Channel Stacking Switch): Uydu sistemlerinde tek koaksiyel kablo üzerinden birden fazla tuner'in bağımsız kanal almasını sağlayan teknoloji.

F Harfi

FTP (Foiled Twisted Pair): Tüm bakır çiftlerin tek bir alüminyum folyo ile ekranlandığı Ethernet kablosu. UTP'ye göre daha iyi EMI koruması sağlar.

Fiber Optik: Veriyi ışık sinyali olarak ileten, cam veya plastik çekirdekli kablo. Single Mode (uzun mesafe) ve Multi Mode (kısa mesafe) tipleri vardır.

FPS (Frames Per Second): Kameranın saniyede kaydettiği kare sayısı. Gerçek zamanlı video için 25-30 FPS idealdir; güvenlik kaydı için 15 FPS yeterli olabilir.

FE180 / E30 / E90: Yangın kablolarının alev dayanım sınıfları. FE180 180 dakika işlevsellik, E30 30 dakika, E90 90 dakika fonksiyon bütünlüğü sağlar.

H Harfi

H.264 / H.265 / H.265+: Video sıkıştırma standartları. H.265 (HEVC), H.264'e göre yaklaşık %50 daha az depolama alanı ve bant genişliği tüketir. H.265+ ve H.264+ ise üreticiye özel optimize edilmiş akıllı codec'lerdir.

HD / Full HD / 4K: Çözünürlük standartları. HD 720p (1280x720), Full HD 1080p (1920x1080), 4K UHD 2160p (3840x2160). 4K, Full HD'ye göre 4 kat daha fazla piksel detayı sunar.

I Harfi

IK Koruma Sınıfı: Elektrikli ekipmanların darbeye karşı dayanıklılığını belirten standart (IEC 62262). IK07 2 joule, IK08 5 joule, IK10 20 joule darbe enerjisine dayanır.

IP Koruma Sınıfı (Ingress Protection): Cihazın katı cisim ve sıvı girişine karşı koruma seviyesi. IP66 güçlü su jeti, IP67 geçici daldırma, IP68 sürekli su altı koruması sağlar.

IoT (Internet of Things): Nesnelerin interneti. Fiziksel cihazların internete bağlanarak veri alışverişi yapmasını ve uzaktan kontrolünü sağlayan ekosistem.

IR (Infrared): Kızılötesi ışık. Kameraların gece görüşü için kullandığı, insan gözüyle görülmeyen aydınlatma teknolojisi. IR LED mesafesi metre cinsinden belirtilir.

L Harfi

LAN (Local Area Network): Yerel alan ağı. Bina veya kampüs içindeki cihazların birbirine bağlandığı özel ağ.

LNB (Low Noise Block): Uydu çanağında bulunan, uydudan gelen yüksek frekanslı sinyali alçak frekansa dönüştüren (down-converter) elektronik ünite. Universal, Twin, Quad, Octo gibi çıkış tipleri vardır.

LSZH (Low Smoke Zero Halogen): Düşük duman yoğunluklu ve halojen içermeyen kablo kılıf malzemesi. Yangın anında toksik gaz çıkarmaz, insan sağlığı ve ekipman için güvenlidir.

Loop (Yangın): Yangın algılama panelinden başlayıp tüm dedektör ve butonları dolaşarak tekrar panele dönen kapalı devre bağlantı topolojisi.

M Harfi

Mbps / Gbps: Megabit/saniye ve Gigabit/saniye. Ağ iletim hızı birimleri. 1 Gbps = 1000 Mbps.

Multiswitch: Merkezi uydu sistemlerinde, çanaktan gelen sinyali daire başına dağıtan aktif/pasif sinyal dağıtıcı cihaz. Kazanç (gain) değeri ve çıkış sayısına göre sınıflandırılır.

Media Converter: Bakır Ethernet (RJ45) ile fiber optik arasında sinyal dönüşümü yapan cihaz. Uzak mesafe bağlantılarında kullanılır.

N Harfi

NVR (Network Video Recorder): IP kameralardan gelen dijital video akışını ağ üzerinden alıp HDD'ye kaydeden cihaz. PoE switch ile birlikte çalışır, kamera başına bağımsız kanal kaydı yapar.

NHXMH: Halojensiz (Halogen-Free) izolasyonlu yangın alarm kablosu. NH: Halogensiz, X: Çapraz bağlı PE, MH: Alev geciktirici kılıf.

O Harfi

ONVIF (Open Network Video Interface Forum): IP tabanlı güvenlik ürünlerinin (kameralar, NVR'lar) birlikte çalışabilirliğini sağlayan açık standart. ONVIF uyumlu cihazlar farklı markalar arasında sorunsuz entegre olur.

P Harfi

Patch Panel: Data kablolarının düzenli sonlandırılması için kullanılan bağlantı paneli. Kablo tarafı punch-down (LSA), cihaz tarafı RJ45 patch kablosu ile bağlanır.

PoE / PoE+ / PoE++: Power over Ethernet. Ethernet kablosu üzerinden hem veri hem de güç iletimi standardı. PoE (IEEE 802.3af) 15.4W, PoE+ (802.3at) 30W, PoE++ (802.3bt) 60-100W güç sağlar.

PTZ (Pan-Tilt-Zoom): Yatay dönüş (Pan), dikey eğim (Tilt) ve optik yakınlaştırma (Zoom) yapabilen motorlu kamera tipi. Uzaktan kumanda ile kontrol edilir.

PPF (Pixels Per Foot): Görüntüde ayak başına düşen piksel yoğunluğu. Tanıma/tespit için minimum PPF değeri hesaplamada kullanılır.

R Harfi

RG6 / RG11: Koaksiyel kablo standartları. RG6 1.02 mm iletken çaplı, daha ince; RG11 1.63 mm iletken çaplı, daha kalın ve düşük kayıplıdır. RG11 uzun mesafe omurga için, RG6 daire sonlandırma için kullanılır.

RFID (Radio-Frequency Identification): Radyo frekansı ile kimlik tanıma. Kartlı geçiş sistemlerinde, otopark bariyerlerinde ve personel takibinde kullanılır.

RJ45: Ethernet kablolarının sonlandırılması için kullanılan 8 pinli modüler konnektör standardı (8P8C).

S Harfi

SMATV (Satellite Master Antenna Television): Merkezi uydu sistemi. Tek çanak anten ile apartmandaki tüm dairelere uydu ve karasal yayın dağıtımı yapan sistem.

S/FTP (Shielded Foiled Twisted Pair): Her bir bakır çifti ayrı folyolu + tüm kabloyu saran örgü ekranlı Ethernet kablosu. En yüksek EMI koruması sağlar.

Switch: Ağ cihazlarını birbirine bağlayan, gelen veriyi sadece hedef porta ileten akıllı dağıtıcı. Yönetilebilir (managed) ve yönetilemez (unmanaged) tipleri vardır.

Star Topoloji (Yıldız): Tüm cihazların merkezi bir switch'e bağlandığı ağ mimarisi. En güvenilir ve yaygın topolojidir.

U Harfi

UPS (Uninterruptible Power Supply): Kesintisiz güç kaynağı. Şebeke elektriği kesildiğinde akü üzerinden sisteme güç sağlayan cihaz. Zayıf akım sistemleri için kritik öneme sahiptir.

UTP (Unshielded Twisted Pair): Ekransız bükümlü çift kablo. En ekonomik Ethernet kablosu tipi, düşük EMI ortamlarda kullanılır.

V Harfi

Vandal-proof (Vandal Korumalı): Fiziksel saldırılara (darbe, çizme, sökme) dayanıklı şekilde tasarlanmış ürün. Genellikle metal gövdeli ve özel vidalı montaj sistemi ile gelir.

W Harfi

WAN (Wide Area Network): Geniş alan ağı. Coğrafi olarak uzak lokasyonları birbirine bağlayan ağ (örn. şubeler arası VPN).

WDR (Wide Dynamic Range): Geniş dinamik aralık. Kameranın hem çok aydınlık hem de karanlık bölgeleri aynı karede dengeli göstermesini sağlayan teknoloji. dB cinsinden ifade edilir (örn. 120 dB True WDR).

Wi-Fi 6 / 6E: En yeni kablosuz ağ standardı (IEEE 802.11ax). Önceki nesillere göre daha yüksek hız, daha düşük gecikme ve daha fazla cihaz desteği sunar.

Z Harfi

Zigbee / Z-Wave: Akıllı ev cihazları için düşük güç tüketimli kablosuz mesh ağ protokolleri. Zigbee IEEE 802.15.4 tabanlıdır, Z-Wave ise 908.42 MHz (TR) frekansında çalışır. Her iki protokol de cihazların birbiri üzerinden sinyal tekrarlayarak ağ oluşturmasını sağlar.